Taocu Meseller 2

Chuang Tzu


Paradokslar üzerine

Ürkek Saksağan Usta, Yaşlı Çınar Usta'ya sordu*14, "Değerli ustadan hep şöyle sözler duyarım: 'Kutlu kişi işinin peşinde koşmaz. O, ne yarara yönelir, ne zarardan kaçar; ne mutluluğu arar, ne Tao'yu izler. O, konuşmadan söyler ve konuşurken susar. O, dünyanın tozunun ve kirinin ötesinde gezer.' Değerli usta bu tür sözleri, kaynağı belirsiz deli dalgalara benzetir hep. Oysa bana kalırsa bunlar Tao'nun gizemine işaret ediyor. Nasıl buluyorsunuz benim bu görüşümü?"
Yaşlı Çmar Usta yanıt verdi: "Bunlar öyle sözlerdir ki, değil ben15, Sarı Hakan gelse onu bile zıvanadan çıkarırlar. Hem sen beklentilerinde pek acelecisin: Yumurtayı görür görmez horozun öttüğünü duymak istiyorsun. Tatarokunu görür görmez, hemen sofraya kızarmış kuşlar gelsin istiyorsun. Gel ben sana biraz bu tür delice laflardan biraz edeyim de, sen de deli gibi dinle bu lafları, bak...
Gün olur, düşünde keyifle şarap içer insan, uyanınca acılar ve gözyaşları içinde açar gözlerini. Gün olur, düşünde acı çeker, gözyaşları döker, uyanınca neşe içinde ava çıkar. Düş görürken fark etmez düşte olduğunu. Hatta düşün ortasında yorumlamaya da kalkar onu. Bir de uyanır bakar ki, hepsi düşmüş!
Ama bir de büyük uyanış var: O uyanışta da şu büyük düşü anlar insan. Kimi budala da uyanık olduğuna inanır, kendisinin hakan mı, çoban mı olduğunu pek iyi bildiğini sanır. Demek sen de, ben de uykuda düş görmekteyiz! İyi ama, öyleyse benim sana 'düş görüyorsun' demem de düş değil mi?
İşte bu tür sözlere paradoks16 derler. On bin kuşakta bir kutlu kişi gelir de bunları çözerse, sen ona var de ki, güneşin doğuşundan batışına kadar geçen süre içinde geldi!" (2, 9)

*14 "Ürkek Saksağan Usta": Juciao Zi (Cü-syav Dzı). „ Yaşlı Çınar Usta": Changwu Zi (Çang-hu Dzı).
*15 Orijinal metinde "Sen de, Qiu (Çyu) da... ", Qiu, Chuangwu Zi'nın öz adı. Ama bu aynı zamanda Konfüçyüs 'ün de öz adı olduğundan, kimi yorumcular bunu "Sen de, Konfüçyüs de" diye okur, polemik olarak değerlendirirler. .

*16 "Paradoks ": Diaogui (dyav-gvi), "Kendini asan-çelişki". Eski Yunan'da bunun benzeri Epimenides antinomisi: Gi-ritli F.nintcTn4es__ZGiritlilerin hepsi yalan söyler!" der...

Kim haklı, kim haksız?

Diyelim ki seninle tartışıyoruz, tartışmada sen beni yeniyorsun, ben seni yenemiyorum: Bu, senin haklı olduğunu, benim haksız olduğumu gösterir mi? Ya da ben seni yeniyorum, sen beni yenemiyorsun: Bu, benim haklı olduğumu ve senin haksızlığım gösterir mi? Gerçekten ikimizden birimiz haklı, birimiz haksız mı? Yoksa ikimiz de haklı, ya da belki ikimiz de haksız mıyız? Sen ve ben bilemeyiz bunu. Peki ama, insanlar böyle bir kararsızlık içindeyken, kime başvurabilirler hakem olarak? Kararı seninle aynı görüşte olan birine mi bırakalım? Ama seninle aynı görüşteyse, nasıl tarafsız karar versin ki? Yoksa benimle aynı görüşte olan birine mi bırakalım? Ama benimle aynı görüşteyse, nasıl tarafsız karar versin? Yoksa karan ikimizden de farklı görüşte olan birine mi bırakalım? Ama ikimizden farklı görüşteyse, nasıl karar versin? Ya da, ikimizle de aynı görüşte olan birine mi bırakalım? Ama ikimizle aynı görüşteyse, nasıl karar versin?
Şimdi sen ve ben, ve de başkaları, daha birbirimizle bile anlaşamazken, bir de kalkıp dışımızda bir şeye mi bağımlı hale getireceğiz kendimizi?.. İyisi mi, zamanı da unut, görüş ayrılıklarını da. Sonsuzluğa yüksel, sınırsızı vatan edin kendine! (2, 10)

Gölge ve "öteki"

Gölgenin kenarları, gölgeye sordu: "Beyim, bakıyorum bir eğiliyor, bir dikleşiyorsunuz; bir yürüyor, bir duruyorsunuz. Ne iştir bu?"
Gölge dedi ki: "Aman efendim, bu ne tuhaf soru! Neden böyle olduğumu ne bileyim? Ben, ağustos
böceğinin içi boşalmış kabuğu gibi, yılanın değiştirip attığı derisi gibiyim. Ama bunlardan farklıyım da: Ateş başında, güneş ışığında güçlenirim. Karanlıkta ve geceleri zayıflar, solarım. Ve 'ötekine' bağımlıyım ben. - Ki o da bir başkasına bağımlı! O gelir, ben gelirim. O gider, ben giderim. O güçlü ve sağlıklıysa, ben de güçlü olurum. İkimiz de güçlü ve sağlıklıysak, nedenini niye sorayım?" (27, 5)


Tehlikeli uğraşlar

Yaşamımız sonludur. Bilgi ise sonsuzdur. Sonlu bir araçla sonsuz bir şeyin peşine düşmek tehlikelidir. Bu nedenle, insan bilgi edinme uğraşına tüm benliğiyle girişirse, yaşamı tehlikeye düşer.
İyilik eden, hemen iyi üne kavuşmaz. Kötülük eden, hemen cezasını bulmaz. Ama her kim yaşamın can damarını izlerse, o, kendine zarar vermeden de başkasına yarar verebilir ve böylece ömrünün yıllarım eksiksiz olarak tamamlayabilir. (3, l)


Aşçı

Wenhu Bey'in*17 aşçısı, kesilmiş bir sığırı parçalıyordu. Eliyle bastırıyor, omuzuyla yükleniyor, ayağını basıyor, dizini dayıyor, şrakkadak deriler soyuluyor, etler doğramyordu: Tüm bunlar sanki bir oyun havası temposuyla oluyor ve aşçının bıçağı her seferinde kemikler arasındaki eklemleri buluyordu.
Wenhu Bey, "E vallahi bravo!" dedi. "Ben ustalık diye buna derim işte!" Aşçı, bıçağını bir kenara koyup konuştu: "Kulunuzun yüreği Tao'dadır; bu ustalıktan farklı bir şeydir. Sığırları parçalamaya ilk başladığımda, önümde basbayağı sığırlar görürdüm. Üç yıl geçtikten sonra sığırları parçalanmış halleriyle görmeye başladım.
Şimdi artık yalnız tinsel gözüme güveniyor, kendimi gözlerimin gördüğüne bağlamıyorum. Duyuların verdiği bilgiyi bıraktım artık. Şimdi yalmz sezgilerimle çalışıyorum. Doğal hatları izler, derin aralıklara girer, derin boşluklar boyunca ilerlerim. Tümüyle doğallığa teslim ederim kendimi. Yalmz kemikler arasındaki eklemleri değil, kaslar ve kıkırdaklar arasındaki en göze görünmez aralıkları bile duyarlıkla izlerim.
İyi bir aşçı bıçağını yılda yalnız bir kez değiştirir. Beceriksiz bir aşçı ise bıçağını balta gibi kullandığından, her ay değiştirmek zorunda kalır. Kulunuz on dokuz yıldır aym bıçağı kullanırım. Binlerce sığır doğradım onunla, hâlâ yeni bilenmiş gibi keskindir. Eklemler aralıklıdır; bıçağın çeliğinin kalınlığı yoktur. Kalınlığı olmayan şey ise kolayca her aralığa girer, hiç bir engel çıkmaz karşısına. İşte bu yüzden bıçağım, on dokuz yıldır kullandığım halde hâlâ yeni bilenmiş gibidir.
Yine de, iki eklemin birleştiği noktalarda işin birden zorlaştığını duyumsarım. O zaman tüm dikkatimi toplarım: Nerede durmam gerektiğini bilirim; öylesine yavaş ilerler ki bıçağım, gözle izleyemezsiniz yerinden kıpırdadığını - sonra birden her şey çözülür, koca bir parça, bir kaya parçası gibi düşer yere. İşte o zaman elimde bıçağım, durur çevreme bakarım. Bir an duraksarım huzur içinde. Sonra bıçağımı temizleyip kaldırırım."
Wenhu Bey, "Aşkolsun!" dedi. "Bir aşçıyı dinledik ama, nasıl yaşamak gerektiğini öğrendik." (3, 2)

*17 Wenhu Jun (Ven-huCün, İ.Ö. 370-335), Savaşan Krallıklar döneminde We Kralı Hui (Huy) adıyla kral oldu.

Yararsız ağaçlar üzerine

Hui Zi bir gün Chuang Tzu'ya dedi ki: "Büyük bir ağacım var. Gövdesi öyle eğri büğrü ki, düzgün bir kereste kesemezsiniz. Dalları öyle eğri büğrü ki, ölçüp biçemezsiniz. Yol üstünde durur da, bir marangoz bile dönüp bakmaz yüzüne. Sizin sözleriniz de, usta, o ağaca benziyor: Büyük ama yararsız. Bu yüzden de kimse kulak vermiyor size."
Chuang Tzu, "Sansarı bilirsiniz, usta," dedi.
"Nasıl pusuya yatar da bekler avını? Dev kütüklerin bile kolayca üstünden atlar. Ta ki bir tuzağa düşene, bir ökseye tutulana dek. Buna karşılık manda ise kasırga bulutu gibi kıpırtısız ve görkemlidir. Ama o fare tutamaz sansar gibi. Şimdi siz de dev gibi bir ağaç bulmuşsunuz da, yararsızlığından yakınıyorsunuz. Bozkırın ortasına ya da ağaçsız boş bir alana dikseydiniz ya şunu! Amaçsız-kaygısız gezerdiniz çevresinde, dallarının altında aylak aylak yatardınız. Ne balta kısaltırdı ömrünü onun, ne keser. Bir şeyin yararı yok diye kaygılanmak niye?" (l, 5)

 

 

 

 

 

 
Ana Sayfaya Dönmek İçin Tıklayın 

  www.aymavisi.org  
 

 

 

 

Hikaye

 

 

 
 + Büyüt | - Küçült