Güncel

 

 

Emevi Zulmüne Karşı Çıkışın Öncüsü: İmamı Azam

Yaşar Nuri Öztürk


O, bu anlayış ve imanla verdiği büyük mücadelenin faturasını hayatıyla ödemiştir ama tarihe Kur’an imanı adına ölümsüz bir mesaj ve hatıra bırakmıştır. Biz onun bu ölümsüz hatırasını insanlığa tanıtmak için ‘Arapçılığa Karşı Akılcılığın Öncüsü İmamı Azam Ebu Hanife’ adlı eserimizi yazdık.

Şimdi, hem zulüm ve savaş konusunu daha yakından tanımak hem de İmamı Azam’ın mücadelesinin karakter ve önemini görmek için anılan eserimizden birkaç paragraf aktaralım:

İmamı Azam’ın İslam felsefesi bakımından mensup olduğu Mürcie mezhebinin büyük çoğunluğunun savunduğu fikirlerinden biri de, zalim devlet başkanı ve yönetime silahla karşı çıkmanın gerekliliğidir. (Eş’ari, Makaalat, 451) İmamı Azam'ın ‘Mürcieliği’nın Arapçı iktidarları rahatsız etmesinin gerçek sebebi işte bu ‘zulme karşı çıkış fikridir. İmamı Azam’a saldırının arka planındaki temel gerçek de budur. Çünkü İmamı Azam, zalim yönetime kılıçla karşı çıkmayı savunan ve bu tür karşı çıkışlara her türlü desteği veren bir önderdir.

İmamı Azam, zulme silahla karşı çıkış fikrini bir kelamcı-fakih düşünür olarak savunmakla kalmamış, bu fikre bağlı olarak sergilenen isyan eylemlerinin hemen hemen tümüne maddeten de destek vermiştir. Çünkü ona göre, despotizme karşı çıkıp hakkı ayakta tutmak, imanın en belirgin niteliklerinden biri ve ibadetlerin en yücesidir. Bu karsı çıkış öylesine yücedir ki, bu yolda ‘bir gaza, elli hacdan üstündür.

Demek oluyor ki, İmamı Azam, ‘zulme karşı mücadele’ söz konusu olduğunda, ameli imandan bir parça saymayan görüşünü kırmaktadır. Onun bu din ve iman anlayışı Türk Kurtuluş ve Aydınlanma Savaşı’nın öncüleri Müdafaai Hukuk kadrolarının anlayışıyla tıpa tıp uyuşmaktadır. Onlar da tıpkı İmamı Azam gibi, imanı amelle kayıtlı tutmamakla birlikte zulme karşı çıkışta bu anlayışlarını bir kenara koymaktadırlar. Onların fikir önderi ve başkumandan olan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, bu anlayışının bir uzantısı olarak, Hz. Peygamber’in en büyük mucizesinin onun kumanda edip zaferle sonuçlandırdığı Bedir Savaşı olduğunu söylemekte, Hz. Peygamber’in temel özelliği olarak da ‘esaret tanımama’yı öne çıkarmaktadır. İslam Peygamber’iyle ilgili tespitinde şöyle diyor Gazi Mustafa Kemal Atatürk:

Onun hak peygamber olduğundan şüphe edenler, Bedir destanını okusunlar. Hz. Muhammed'in bir avuç imanlı Müslüman’la kalabalık ve alabildiğine zengin Kureyş ordusuna karşı Bedir meydan muharebesinde kazandığı zafer, fani insanların karı değildir. Hz. Muhammed’in peygamberliğinin en kuvvetli delili, Bedir Savaşı’dır.”

Mustafa Kemal’in bu din-iman ve Peygamber anlayışı tam bir imamı Azam idraki sergilemektedir. Çünkü zulme karşı çıkışın Bedir Savaşı ile irtibatlandırılması da İmamı Azam kaynaklıdır.

Hz. Ali evladından Zeyd bin Ali Zeynelabidin, Hicri 121 yılında, Emevi halifesi Hişam bin Abdülmelik’e karşı ayaklandığında, imamı Azam onun bu zalim yönetime isyanını Hz. Muhammed’in Bedir Savaşı’na benzetmiş ve o idrakle desteklemiştir. (Ayrıntılar için bizim İmamı Azam kitabımızın özellikle, 479-488 sayfalarına bakılmalıdır.)

Zulme karşı savaşmak, sadece zulmün muhatabı olanların görevi değildir. Kur’an, zulme uğrayanların yanında savaşmayı bütün onur sahiplerinden, bir insanlık borcu olarak istemektedir, (bk. 4/75) İnsanlara zulmedenlere her türlü karşı çıkış serbesttir, (bk. 42/ 42)

Zulme karşı savaş vererek yurtlarından olanların yeryüzünde güzel bir biçimde barınağa kavuşturulacakları da bir İlahi vaat olarak öne çıkarılıyor, (bk. 16/41) Bundan önemlisi, Kur'an, zulüm beldesinden göçmeyip de orada müstaz’af (ezilip horlanan) olarak ömrünü tamamlayanların kendi kendilerine zulmettiklerini ve bu yüzden hesaba çekileceklerini de bildirir, (bk. 4/97) Bunun anlamı şudur:

Zulme rıza göstermek, zalime karşı çıkmamak da bir zulümdür.

Din ayrılığı düşmanlık sebebi değildir. Başka dinlerdeki zalim olmayanlar, sizin dininizdeki zalimlerden yeğdir.

Kur’an, imanın huzur ve aydınlığa çıkarmasını imanın zulümle kirletilmemesi şartına bağlamıştır. (6/82)

Bir ülkenin hayatı ve yönetimi küfür üzere yürüyebilir uma zulüm üzere yürümez.

 

 

 

 


Ana Sayfaya Dönmek İçin Tıklayın 

  www.aymavisi.org  
 

 

 

 

 
 + Büyüt | - Küçült