Kişisel Gelişim

 

 

Narsistik Kişilik

Christophe Andre


Narsisizm, kişinin kendisine duyduğu sevgi (özsevgi) ve bu sevginin diğerleri tarafından bölüneceğinden şüphe etme durumudur; bu kişiler etrafındakilerin kendisine hayran ve bağlı olduğu beklentisi içindedir. Bu bağlamda her şey başkalarının göreli olarak küçümsenmesine bağlıdır; tek istisna narsistin ihtiyaç duyduğu ya da toplumsal ve psikolojik olarak sıra dışı bulduğu insanlardır. Narsist kişiler bu durumda birlikte yaşama konusunda bazı çabalar gösterebilir...

Biraz narsisizm alır mıydınız?

Neden olmasın?

Narsisizmin yararlan ve özsevgi eğiliminin biraz daha güçlü olmasının istenebileceği durumlar vardır; sözgelimi bir iş görüşmesi ya da sportif, profesyonel veya toplumsal rekabet alanları. Bu koşullarda kişinin kendini göstermesi, öne çıkarması gerekir. Bu nedenle sanat çevrelerinde narsistik kişiliklere çok sık rastlanır (bu çevrelerdeki insanların dikkatleri üzerlerinde toplamaları gerekir); yönetici pozisyonuna gelip bu görevlerde kalabilmek için de narsisizm gereklidir (yıllar boyu üstünlük için yıpratıcı ve belirsiz mücadelelerde kişinin diğerlerinden üstün olduğuna inanması gerekir). Narsistik kişilik, kendisinde biraz mizah yeteneği varsa toplantılara, davetlere biraz renk katabilir ama lideri olmadığı bir grup yaşamına katılmakta zorluk yaşar.

Narsistik kişilikler, gündelik yaşamda pek hoş bulunmazlar ve bir süre sonra hayranlık uyandırmaktan çok çevrelerine sıkıntı vermeye başlarlar.

Patolojik eşik aşıldığında...

Narsistik kişinin yol açtığı sorunlar egonun şişkinliğinden ve kendine hayran olmaktan (bunlar da yorucu olmakla birlikte) çok bu özellikleri taşıyan kişinin başkalarını unutma ve hatta kimi zaman küçümseme eğiliminden kaynaklanır. Patolojik narsistik eğilimlerin göstergesi olan bu boyut, davranış ve konuşma bozuklukları getirir. Sözgelimi Fransa'daki Eski Rejim'de kendilerini yoksul ve sefil köylüler karşısındaki derebeyleri gibi gören narsistik kişilikler kendilerine birtakım üstünlük hakları tanırlar; bunu çevrelerine ilan edip onları genellikle dinlemez, saygı göstermez ve teşekkür etmezler vb. Bu durum kısa süre içinde tabii ki sıkıntı doğurur.

 

NARSİSTİK KİŞİLİK KRİTERLERİ

• Öne çıkma ve hayranlık uyandırma ihtiyacı.

• Empati kurma ve saygı duyma eksikliği.

• En iyisini hak ettiğini, en büyük saygıyı görmeye layık olduğunu düşünmek ama bu bağlamda bazı şeylerin karşılıklı olduğunun farkında olmamak.

• Aşağı görülen insanlara karşı kırıcı ve küçümseyici tavırlar takınmak; onların, kendilerini öne çıkarmak, iltifatta bulunmak ve hizmet etmekten başka bir işe yaramayacaklarını düşünmek (tabii bunların karşılıklı olduğunu düşünmeden).

• Kendilerine özgü, özel niteliklere sahip olduğundan başkalarına göre daha fazla hakka sahip olduğunu düşünmek: Çok iyi bir arabaya sahip olup, çok iyi sürdüğünü düşündüğünden hız sınırlarını aşmak; çok önemli sorumlulukları olduğundan ve zamanı çok kısıtlı olduğundan kuyrukta başkalarının önüne geçmek...

• Dış görünüşüne ve kıyafetlerine aşırı özen göstermek.

• Sosyal statüsüyle ilgili göstergeler sunmak: diplomalar, madalyalar, araba, banka kartları, marka kıyafetler, kültürel bilgiler...

• Hayal kırıklığına uğradığında öfke ve nefret saçmak.

• Başkalarını kandırma ve sömürme eğilimi.

• Ayrıcalıklardan müthiş keyif almak: serbest giriş kartları, VIP davetiyeler ve her türlü ayrıcalık.

• Yarar sağlamak amacıyla önemli şahsiyetleri ya da siyaset insanlarını tavlama arzusu. Sözgelimi bir hekimin randevu saatlerine uymamak, muayene süresinin başka hastalarınkine göre daha uzun sürmesini istemek, daha fazla saygı ve itibar görmeyi istemek.

 

Narkissos miti

Çok yakışıklı, genç bir delikanlı olan Narkissos, tüm genç kızların ve su perilerinin kalplerini çalıyor ama sonunda hepsini reddediyormuş. Bunlardan biri olan Ekho üzüntüsünden ölmüş. Öfkelenen öteki su perileri İntikam Tanrıçası Nemesis'ten bu duygusuz bencili cezalandırmasını istemiş. İntikam tanrıçası şu bedduayı etmiş: "Sonunda o da aşık olabilsin ve hiçbir zaman sahip olamasın aşkına!" Narkissos kısa süre sonra hayatında ilk kez berrak bir pınarda kendi yansımasını görmüş ve ona deliler gibi aşık olmuş. Kendi yansıması onu büyülemiş, sonunda aşktan ölmüş ve adını taşıyan çiçeğe (nergis) dönüşmüş. Bu mit bize ötekini sevmeyle birleşmediği takdirde kişinin kendine aşık olmasının sınırlarının ne olduğunu gösterir.

Narsistleri anlamak

Narsistik tavırların anahtarı kişinin kendisine saygı duymasıdır. Narsistik kişiliklerde özsaygı seviyesi çok yüksektir: "Ben olağanüstü biriyim, ötekiler benden yararlanabilecekleri için ne kadar da şanslılar." Ama aynı zamanda da çok kırılgandır: "Gerçekten olağanüstü müyüm acaba? Her halükarda öyleymişim gibi davranacağım, hem başkalarını hem kendimi inandırmak için."

Dolayısıyla özsaygıya dış eklemeler yapılması gerekliliği (statü göstergeleri, ölçüsüzce hava atma, kendi reklamını yapma zevki), başkalarıyla yeterince ilgilenmeme (tüm ruhsal enerji benlik takıntısıyla tüketilmiştir) ve başkalarını aşağılama ihtiyacı (bu insanlar çok yakınsa, potansiyel rakipler haline gelirler) gibi durumlar ortaya çıkar.

Narsistik kişilikler zihinsel faaliyetlerine bağlı içsel gerilimler nedeniyle depresyona açıktır. Sözde üstünlüklerini sürdürebilmek için sürekli tetikte olup aynı zamanda gıpta, kıskançlık ya da hınç duygularıyla doludurlar. Başka bir depresyon riski faktörü daha vardır: Bu kişiler çok zengin gözüken bir sosyal hayatlarına rağmen duygusal açıdan izoledir. Depresyon dönemlerindeki söylemleri çoğu zaman acı ve öfke doludur, değerleri anlaşılmamıştır, ihanete uğramışlardır, iğrenç davranışlara maruz kalmışlardır...

Narsistler, mizahçı Edward Sorel'in deyişiyle "başkalarıyla ilgilenme kapasitesinden yoksun olarak doğmuş" kişiler kategorisine dahilmiş izlenimi uyandırırlar. Ama mazeretleri vardır: Bu kişiliklerin aileleri de narsistik olabilir. Bu aileler (çok fazla kendileriyle meşgul olduklarından) narsist çocuklarını ihmal etmiş veya onların yeteneklerini fazla abartmış, başka insanların da değerli olabileceklerini unutarak onlara olağanüstü değerler atfetmiş olabilirler. Sonuç olarak, narsisizm aşağılanmalarla ve küçümsenmelerle dolu bir çocukluk geçmişinden güç bela kurtulmanın bir sonucu olarak ortaya çıkmış olabilir.

Narsist kişilerin dünya görüşünü biçimlendiren inançlar

İşte, narsistik kişiliklerle muhatap olduğunuzda onlardan duyacağınız olası cümleler:

Ben başkalarından daha iyiyim.

Bunu kabul etmeleri ve dikkate almaları gerekir.

Aksi takdirde aptal ya da kıskançtırlar veya hem aptal hem kıskançtırlar.

Üstün olduğum için saygı ve özel muamele görmeyi hak ediyorum.

Sıradan insanlar için getirilmiş kurallara ve yasalara uyacak değilim. Ben sıradan biri değilim.

Beni eleştiriyorlarsa eğer, nedeni kıskanmaları ya da beni hiç anlamamış olmalarıdır.

Argümanlarıma karşı çıkıyorlarsa aptal ya da kötü niyetli olmalılar.

Benden üstün olanlar ise ya şanslıdır ya da sağlam torpil bulmuşlardır.

Ayna ayna söyle bana, benden güzeli var mı bu dünyada? Herkes benim için...

Narsist birini daha da narsist yapabilecek şeyler

"Narsisizme yol açan" bazı şeylerin varlığından haberdar olmak sizi bazı sıkıntılardan kurtarabilir ya da bu duruma daha hazırlıklı olmanızı sağlayabilir...

• Bir topluluğun bulunması.

• İlgi odağı olmama olgusu.

• Eleştiriler, sorgulamalar.

Daha parlak, daha genç, daha yakışıklı, daha eğitimli kimselerin vb. varlığı.

Başkaları karşısında başarısız olmak ya da başkaları tarafından başarısızlığa uğratılmak; her türlü "toplumsal başarısızlık".

Yaşlanmak, daha az dikkat çekmek, eskisi kadar parlak olmamak.

Narsistlerle birlikte yaşamaya yardımcı olabilecek bazı tavır ve tutumlar

Kendinize saygı göstererek onların da size saygı göstermesini sağlayın. Bu tür kişilerin sürekli kendilerini övmelerini hoş görün ama sizin yaptığınız işleri ve kişiliğinizi önemsememelerini kesinlikle kabul etmeyin. Baş başa görüşmelerde ve konuşmalarda hoşlanmadığınız herhangi bir şeyi kibarca ve sakin bir şekilde anlatın ve karşınızdaki kişinin bunu bir daha tekrar etmemesini rica edin. Onlara başkalarını dinleme ve başkalarını saygılı olma gerekliliğini hatırlatın.

• Onları eleştirdiğinizde açık, kesin ve net olun ve bunu asla bir topluluk içinde yapmayın.

• Kendi başarılarınız ve ayrıcalıklarınız konusunda ketum olun.

• Onlara bir hizmette bulunduğunuzda size minnet, şükran göstermelerini beklemeyin.

Narsistlerin bize öğrettiği şeyler

"Başkalarının gururuna katlanamayışımızın nedeni kendi gururumuzu incitmesidir."Gene bizim güzel dostumuz La Roche Foucault söylemiştir bunu...Tabii ya! Sonuçta narsistlerin bizde uyandırdıkları en büyük merak kendi narsisizmimize yöneliktir. Dolayısıyla bize büyük hizmette bulunup etrafımızda kileri yönetmeye kalkmadan değerli olmayı öğretirler, alçakgönüllü olmamıza yardımcı olurlar. Burada Comte Sponville'in bir sözünü hatırlatalım: "Alçakgönüllü insan başkalarından aşağı olduğuna inanmaz ya da istemez; üstün olduğunu sanmaktan ya da istemekten vazgeçmiştir."

 

 

 

 

 


 


Ana Sayfaya Dönmek İçin Tıklayın 

  www.aymavisi.org  
 

 

 

 

 
 + Büyüt | - Küçült