Kişisel Gelişim

 

 

Çatışmanın Tanımı Ve Yönetimdeki Yeri

Şaban Çobanoğlu


Çatışmanın kesin bir tarifini yapmak oldukça zordur. Ülkelerarası savaşlardan grevlere, rekabetten basit kızma ve nefret etme olaylarından duygusal linçlere kadar uzanan çeşitli çatışmalar söz konusudur. Özet olarak çatışma, iki veya daha fazla kişi veya grup arasında çeşitli nedenlerle doğan anlaşmazlık olarak tanımlanabilir.

• Anlaşmazlık

• Zıtlaşma

• Uyumsuzluk

• Birbirine ters düşme... çatışmanın temel unsurlarıdır.

Bu unsurların esas olduğu bir ortamda taraflar kendi çıkarlarını gerçekleştirmek veya görüşlerini hakim kılmak peşindedirler. Esasında organizasyonların etkinliği için belirli düzeyde bir çatışma olması zorunludur. Hiç çatışmanın olmadığı organizasyonlarda,

• Yenilik

• Değişim

• Üretkenlik

• Performans olumsuz olarak etkileneceği gibi, sürekli çatışmaların olduğu organizasyonlarda da performans olumsuz yönde etkilenecektir.

Çatışma, tutumlar, kabuller, inançlar ve farklı değerler nedeniyle bireyler ve gruplar arasında baş gösteren anlaşmazlıklardır. Kişisel anlayış farklılıkları, geçmişte yaşanan olumsuzluklar ve menfaat gibi konular çatışmaları tetiklemektedir.

Çatışma yaşamın kaçınılmaz parçasıdır. Ancak, çatışmaların erken belirtilerini yakalayabilmek önemlidir. Yıldırma sürecinde yaşanan çatışmalar duyarlı yöneticilerin liderliğinde asgari düzeylere indirilebilir; alınacak yerinde ve zamanında tedbirlerle, belki de tamamen ortadan kaldırılabilir.

Çatışmalar Neden Başlar?

Organizasyonlar bünyelerinde çok değişik yapı ve karakterde kişileri barındırmaktadır. Evet efendimciler, hayırcılar, ilgililer, ilgisizler, kayıtsızlar, eskiler, yeniler, kozmopolitler, menfaatçiler, yereller, küresel anlayışı savunanlar vs... Bu kadar farklı rol ve kimlik sahibi insanın bir organizasyon içinde bulunması rol çatışmasına dönüşebilir. Sonuçta bir güç, diğer bir grubu ya da bireyi yıldırmak suretiyle işten ayrılmaya zorlayabilir.

İşletmelerde bunların dışında farklı çatışma kaynakları da bulunabilir:

• Yönetim alanıyla ilgili belirsizlik

• Haberleşme noksanlıkları

• Statü farklılıkları

• Yöneticilik tarzları arasında farklılıklar

• Çıkar farklılıkları

• Kişilik farklılıklar

• Kaynakların paylaşılması, payların arttırılması

• İş tanımlarında ve yönetsel alanda belirsizlik

• Algılama farklılıkları

• Aşırı rekabetçi bir ortam

• Aşırı sonuçlara yönelme

• Aşırı yenilikçilik

• İnsanı önemli bir kaynak olarak kabul etmeme vs...

Organizasyonlarda buna benzer durumlar çatışmaları ve dolayısıyla mobbing olgusunu tetikler. Çatışmalar şiddetlenmeden önce yönetimin algılaması gereken bazı çatışma göstergeleri vardır.

Çatışmaların Göstergeleri Nelerdir?

Bir grup içinde ve bir kurumda çatışmaların ortaya çıkışını gösteren bazı önemli ipuçları bulunmaktadır. Aşağıda sıralanan konular dikkatle incelendiğinde, herhangi bir çatışmanın varlığı kolaylıkla anlaşılabilir.

• Vücut dilinin verdiği mesajlar

• Ele alınan konunun dışında zıtlaşmalar bulunması

• Sürpriz tutum ve davranışlar

• Genel mekanlarda zıtlaşmalar

• Değerler sistemlerinde görülen zıtlaşmalar

• Güç kazanma isteği

• Firmada giderek saygı ve sevginin kaybolması

• Anlaşmazlıkların ulu orta konuşulması

• Net hedeflerin bulunmayışı

• İlerleme ve gelişmeden bahsedilmeyişi, amaçlara ulaşılamaması

Çatışmalar Ne Zaman Yıkıcı Olur?

Bir kurumda çatışmaların hangi durumlarda yıkıcı olduğunu kısaca şu şekilde özetleyebiliriz.

• İnsanların dikkatini farklı konulara çektiğinde

• İnsana saygıyı yok ederek, moralleri bozduğunda

• İşbirliği ruhunu yok ederek insanları birbirlerine yabancılaştırdığında

• Farklılıkları arttırarak giderek keskinleştirdiğinde

• Kavga, küfür, sataşma ve taciz gibi sorumsuz davranışlar ortaya çıktığında, çatışmalar kişi ve kurum açısından son derece yıkıcı olmaktadır.

Bir Çatışma Durumunda Sorulması Gerekli Analitik Sorular Nelerdir?

Kişi ve gruplarla ilgili olarak:

• Çatışmaya kimler dahil?

• Bu kişiler kimi ve neyi temsil ediyorlar?

• Nasıl organize olmuşlar?

• Güçlerini nereden alıyorlar?

• Bir arada çalışma imkanları var mı?

• Aralarındaki çatışmanın geçmişi ne?

Çatışma konusu ile ilgili olarak:

• Çatışma nasıl ortaya çıktı?

• Asli (temel) ve tali (ikincil) konular neler?

• Bu konular taraflarca nasıl tanımlanıyor?

• Olumsuz konular olumlu bir bakış açısından değerlendirilebilir mi?

• Konular müzakere edilebilir nitelikte mi?

• Ortak çıkar noktaları var mı?

• Eldeki bilgiler yeterli mi? Ne tür bilgilere ihtiyaç var?

• Hangi değerler ve menfaatler tehdit altında?

İzlenecek stratejilerle ilgili olarak:

• Elde bulunan imkan ve sınırlılıklar neler?

• Yaşanmış benzer olayların sonuçlarından yararlanmak söz konusu olabilir mi?

• Karar verebilmek için ne kadar zamana ihtiyaç var?

• Konu ile ilgili olarak çalışanlar ne ölçüde bilgilendirilecek?

• Yönetici dışında bir başka görüşmeciye ihtiyaç var mı?

• Üzerinde uzlaşılan konu tarafların yararını koruyucu nitelikte mi?

Çatışmaya dahil olan kişi ve gruplarla ilgili bu ve benzeri sorular sorulmalı, ahlaki, vicdani ve hukuki ilkeler ışığında doğru kararlar alınmalıdır. İş hayatında mobbing olgusu, kişiler arasında bir çeşit zıtlaşma ve kurbanı psikolojik açıdan yok etme çatışması olduğuna göre, mobbing süreçlerinin çözümlenmesinde, çatışma yönetimi prensiplerinden yararlanılabilir.

 

 

 

 


 


Ana Sayfaya Dönmek İçin Tıklayın 

  www.aymavisi.org  
 

 

 

 

 
 + Büyüt | - Küçült